नैताळे येथील मधुकर कोल्हे या अवलियाने हस्तलिखित केली ८०० पानी ज्ञानेश्वरी

 “नामा म्हणे ग्रंथश्रेष्ठ ज्ञानदेवी एक तरी ओवी अनुभवावी….”

लासलगाव : ज्ञानेश्वर महाराजांनी लिहिलेल्या ज्ञानेश्वरीची भलावण करताना म्हटले आहे की, एकतरी ओवीचा अनुभव घेतल्यास आयुष्याचे कल्याण होईल. माउलींनी गीता प्राकृत मध्ये रचली. सामान्य माणसासाठी संत ज्ञानेश्वरांनी सोप्या भाषेत ज्ञानेश्वरीच्या रूपाने निरूपण केले. ज्ञानेश्वरी ग्रंथाचे पारायण आपण ऐकले आहे, मात्र संपूर्ण ज्ञानेश्वरीच हस्तलिखित करण्याची किमया नैताळे येथील अक्षरमित्र मधुकर कोल्हे या अवलिया शेतकरी पुत्राने केली आहे.

संस्कृत भाषा आणि त्यातल्या त्यात ग्रंथ हस्तलिखित करणं एवढ सोपं नक्कीच नाही. ज्ञानेश्वरी काही सामान्य ग्रंथ नाही, प्रत्यक्ष ज्ञानोबारायांचं तेज या ग्रंथामध्ये आहे. ग्रंथ लिहिण्यासाठी अक्षरांशी एकरूप व्हावं लागतं. यात काना, मात्रा, वेलांटी, उकार यात काही चूक होणार नाही याची दक्षता घ्यावी लागते, नाहीतर अर्थाचा अनर्थ होऊ शकतो मात्र हे अवघड शिवधनुष्य कोल्हे यांनी पेलले आहे. कोल्हे यांनी ज्ञानेश्वरीचे संपूर्ण १८ अध्यायातील गीतेचे ७०० श्लोक व तब्बल ९००३३ ओव्या, पसायदान हस्तलिखित केले आहे त्यासाठी त्यांना मोठ्या वहीचे ८०० पाने लागली आहेत.

सन २००३ ला कोल्हे यांना पहिल्यांदा आळंदी ते पंढरपुर पायी वारी करण्याचा योग आला. याकाळात आळंदी येथे ह.भ.प.गो.म.केंद्रे महाराज यांनी ज्ञानेश्वरी मंदिराचे काम सुरू केले होते. केंद्रे महाराजांनी ज्ञानेश्वरीची १०८ पारायणे केली आहे. ज्ञानेश्वरी ग्रंथ महाराजांच्या मुखोद्गत होता. हे बघून कोल्हे यांना ज्ञानेश्वरी वाचनाची आवड निर्माण झाली. घरी जसे जमेल तसे कधी १० कधी २० तर कधी पन्नास-शंभर ओव्यांचे ते पठण करत. त्यांना बर्‍याच शब्दांचे अर्थ समजत नव्हते, मग त्यांनी सार्थ ज्ञानेश्वरी हा ग्रंथ आणला आणि त्यातून शुद्ध मराठीत केलेला अनुवाद समजून घ्यायचा प्रयत्न केला.त्यांना संस्कृत मधील श्लोक वाचता येत नव्हते.

सन २०१६ मध्ये नैताळे गावातील अखंड हरीनाम साप्ताहामध्ये प्रथम ज्ञानेश्वरी पारायण केले. चार दोन वेळेस पारायण केल्यानंतर उच्चार कळायला लागले. तोपर्यंत आळंदी येथील ज्ञानेश्वरी मंदिराचे काम पूर्ण झाले होते. ही वास्तू पाहिल्यानंतर कोल्हे यांच्या मनामध्ये ज्ञानेश्वरी ग्रंथ लिखाण करण्याचा विचार आला. सन २०२० अक्षय तृतीया या शुभ दिवशी त्यांनी ज्ञानेश्वरी लिखाण करण्यास आरंभ केला. शेती व्यवसाय असल्यामुळे लिहायची सवय नव्हती. सुरुवातीला अक्षर चांगले येत नव्हते. हळूहळू अक्षरात सुधारणा झाली. लेखनासाठी वेळ मिळत नव्हता. दिवसभर शेतीची कामे करायची व संध्याकाळी शुचिर्भूत होऊन लिहायला बसायचं. कधी १० कधी ३० तर कधी ५० ओव्या रोज लिहायला सुरुवात केली. रात्री ११/१२ वाजायचे. प्रथमदर्शनी हे काम सोपे वाटत असले तरी प्रत्यक्षात यातील किचकटपणा हा ग्रंथ पाहतांना लक्षात येतो. अतिशय क्लिष्ट अशी जोडाक्षरे लिहितांना चूक न होऊ देणे हे काम सोपे नाही, त्यातुन चूक झाली तर खाडाखोड करण्यास वाव नाही असे असतानाही हे काम त्यांनी अत्यंत एकाग्रतेने पूर्ण केले. विशेष म्हणजे या ग्रंथात मुखपृष्ठा पासून मलपृष्ठा पर्यंत एकही अक्षर मुद्रित नाही. ज्ञानेश्वरीच्या मुखपृष्ठावर हस्तलिखित ज्ञानेश्वर माउली यांचे चित्र, आतील पानात सुरवातीला प्रस्तावना, संपूर्ण ओव्या व शेवटी पसायदान अशी रचना करण्यात आली आहे. या हस्तलिखित ग्रंथाची विशेषता अशी आहे की यातील लेखन संपूर्ण ओळी खाली लिहिण्यात आले आहे. ग्रंथावरून नजर फिरवली असता अक्षर अत्यंत सुंदर व मोत्यासारखे काढले आहे.अखेर अत्यंत परिश्रम घेऊन कोल्हे यांनी संपूर्ण ज्ञानेश्वरी लिहिण्यात यश मिळवले व दि.१० एप्रिल रोजी ग्रंथ लिहून पूर्ण केला.यावर..

“माझिया सत्य वादाचे तप
वाचा केले बहुत कल्प माऊली म्हणता”

म्हणून मी संस्कृतमधील ज्ञानेश्वरी हा ग्रंथ मराठी मध्ये सांगू शकलो, असे कोल्हे यांनी अभिमानाने सांगितले.

ताज्या बातम्यांच्या अपडेट्साठी आमच्या व्हॉटस्अ‍ॅप ग्रुपला जॉईन व्हा…

https://chat.whatsapp.com/GdbPgC62cnKHS4YUh0x6LE

You May Also Like